MUHASEBENİN TANIMI

Muhasebe, bir örgütün kaynaklarının oluşumunu, bu kaynakların kullanılma biçimini, örgütün işlemleri sonucunda bu kaynaklarda meydana gelen artış veya azalışları ve örgütün finansal durumunu açıklayan bilgileri üreten ve bunları ilgili kişi ve kuruluşlara ileten bir “bilgi sistemi” dir.

Benzer bir tanım da şu şekilde:

Mali nitelikli işlemleri ve olayları para ile ifade edilmiş şekilde kaydetme, sınıflandırma, özetleyerek rapor etme ve sonuçları yorumlama bilim ve sanatıdır.

Bu tanımı irdeleyecek olursak aşağıdaki başlıkları anlayarak muhasebe biliminin, sanatının, mesleğinin ne işe yaradığını, ne kadar önemli olduğunu, kim için önemli olduğunu anlayabiliriz; 

Kaydetme:

Muhasebe, para ile ifade edilebilir mali nitelikli işlem ve olayları derleyip kendi kuralları çerçevesinde kaydeder. İşletmedeki ilk mali nitelikli işlem, sermaye konulmasıdır. Bu işlemde; sermaye olarak konan değerler ile bu değerlerin sağlandığı kaynaklar saptanıp kaydedilir. Varlıklarda ve kaynaklarda bundan sonra meydana gelecek değişmeler, sürekli şekilde, kaydedilerek izlenir. 

Sınıflandırma:

Derlenen ve zaman sırasına göre kaydedilen bilgiler niteliklerine göre sınıflandırılır. Örneğin; alınan senetler, bankaya yatırılan paralar veya yüklenilen giderler, muhasebe tarafından, ayrı kümeler halinde toplanır.

Rapor etme:

Muhasebe bilgi sisteminde üretilen işletmeye ilişkin bilgiler, evrensel bir dille, işletme ile ilgili gruplara sunulur. Muhasebe bilgi sisteminin ürettiği  ilgilerin kullanıcıları, Türkiye Muhasebe Standartları’nın kavramsal çerçevesinde “mevcut ve potansiyel yatırımcılar, çalışanlar, borç verenler, satıcılar ve diğer ticari tedarikçiler, müşteriler, hükümetler ve kamu işletmeleri ile genel olarak kamudur” şeklinde belirtilmiştir. Kullanıcıların ihtiyaçları ise aşağıdakileri içermektedir.

a) Yatırımcılar: İşletmeyesermaye koyma yoluyla yatırımda bulunanlar (ve bunların finansal danışmanları) yatırımlarının karşı karşıya olduğu riskler ve elde edecekleri getiriler ile ilgilenir. Yatırımcılar hisse senetlerini satın alma zamanı, elde tutma süresi ve satma zamanı konusundaki kararları ile ilgili olarak bilgiye ihtiyaç duyarlar. Bu bilgiler yatırımcıların ortak oldukları işletmenin kar payı (temettü) ödeme durumunu değerlendirebilmeleri için de gereklidir.

b) Çalışanlar: Çalışanlar ve sendikalar, işyerinin karlılığı ve bu karın istikrarı, ücretlerinin ve diğer mali haklarının işletme tarafından ödenme ve iş imkânlarının devamlılığı konusunu değerlendirmeye yarayacak bilgilere ihtiyaç duyarlar.

c) Borç verenler: Borç verenler işletmeye kullandırdıkları fonların ve bunların getirilerinin vadesinde ödenebilirliği konusunda bilgiye sahip olmak isterler.

d) Satıcılar: Satıcılar ve diğer alacaklılar alacaklarının vadesinde ödenebilirliği ile ilgilenirler.

e) Müşteriler: Müşteriler, özellikle işletmeyle uzun vadeli bir ilişki içine girmişlerse veya tedarik açısından ona bağımlı arsa, işletmenin devamlılığı ile yakından ilgilidirler.

f) Devlet: Kamu maliyesi vergi geliri dolayısıyla işletmenin ulaştığı sonuçlarla yakından ilgilidir. Devlet ayrıca, işletmelerin bazı faaliyetlerini düzenlemek, vergi politikalarını belirlemek ve milli gelir ve benzeri istatistikleri oluşturmak için de işletme hakkında bilgiye ihtiyaç duyar.

g) Toplum: İşletmeler içinde bulundukları toplumu değişik biçimlerde etkiler. Bir işletme yörede önemli bir istihdam kaynağı veya o yörede üretilen mal ve hizmetlerin önemli bir müşterisi (alıcısı) olabilir. Bu nedenle, işletmenin sürekliliği hakkında bilgi yöre halkını ilgilendirir. Bazen bu bilgi, işletmenin özelliği nedeniyle,yöre halkından daha geniş insan topluluğunu ilgilendirebilir.

Yorumlama: 

Muhasebe raporlarında yer alan bilgilerin anlamının ve olaylar ile sonuçları arasındaki ilişkinin araştırılması “yorumlama” aşamasını oluşturur. Muhasebe raporlarının yorumu işletmenin geleceğine ilişkin kararların alınmasında en önemli yol göstericidir. Örneğin, yapılan yorum sonucu işletmenin gelecekte nakit sıkıntısı ile karşılaşacağı sonucuna ulaşılırsa, konunun sorun haline gelmeden çözümlenmesi için, zamanında gerekli girişimlere başlanır. Çağdaş muhasebe anlayışı ile geleneksel muhasebe anlayışı arasındaki fark raporların yorumu noktasında belirir. Geleneksel muhasebe, ürettiği bilgileri rapor eder ve görevini bitirirdi. Ancak işletme ile ilgili grupların genişlemesi, bu bilgilerin uzman kişilerce yorumlanıp ne anlama geldiğinin açıklanmasını, böylece uzman olmayan kişilerin de doğru karar almasının sağlanmasını gerekli hale getirdi. Günümüzün muhasebe anlayışında, muhasebe görevi; raporların yorumlanması ve alınacak kararlara ışık tutulması işlemlerini de kapsamaktadır. Bu nedenle muhasebe, yorumlama yolu ile işletme yönetiminde etkin bir fonksiyon halini almış bulunmaktadır.

Gelişen teknoloji ve yazılım olanakları muhasebenin bu işlevlerini de belli ölçüde değiştiriyor. Muhtemelen önümüzdeki süreçte kaydetme, sınıflandırma, rapor etme işlevleri digital ortamlarda gerçekleştirilecek. Peki muhasebeyi bilenler veya bu işi yapmak isteyenler, bilmeye talip olanlar ne iş yapacak? Bunu sonraki yazılarda açıklayalım. Ama şunu söyleyeyim işin sıkıcı tarafını digital platformlar yapacak biz de daha eğlenceli tarafında olacağız. Benim tahminim bu.

Tanımlar kısmında Orhan Sevilengül’ün Genel Muhasebe kitabından yararlanılmıştır.

Leave a Reply